زمانی که بزرگشدن پروستات باعث انسداد مجاری ادراری و احتباس ادرار شود، پزشک عمل جراحی را برای خارج کردن پروستات بیمار توصیه میکند. عمل جراحی پروستات به روشهای مختلفی انجام میشود که برخی از این روشها، تهاجم کمتری دارند و به برش پوست نیازی ندارند (مانند جراحی اندوسکوپی و جراحی لیزری) و در موارد دیگر جراحی با تهاجم بالاتر و با برش پوست انجام میشود. پزشک جراحی مناسب بیمار را با توجه به اندازه پروستات بیمار و علائم انسدادی ایجاد شده در مجاری ادرار انتخاب میکند.
جراحیهای کمتهاجمی مانند TURP و لیزری به دلیل آسیب کمتر به بافتهای اطراف، عوارض خفیفتری دارند و بهبودی سریعتری را فراهم میکنند. در مقابل، جراحی باز که معمولاً برای سرطان یا پروستاتهای بسیار بزرگ انجام میشود، به دلیل برداشتن کامل پروستات میتواند منجر به عوارض جدیتری مانند بیاختیاری ادراری و اختلال نعوظ شود. همچنین، در روشهای کمتهاجمی، احتمال حفظ عملکرد جنسی و انزال بیشتر است، درحالیکه در جراحی باز، بیمار دیگر قادر به انزال نخواهد بود و برای فرزندآوری باید از طریق استخراج اسپرم و لقاح مصنوعی اقدام کند.
جراحی پروستات چه زمانی ضروری است؟
جراحی پروستات زمانی ضروری است که درمانهای دارویی و روشهای کمتهاجمی دیگر در کاهش حجم پروستات مؤثر نباشند یا شرایط بیمار به حدی وخیم شود که نیاز به مداخله جراحی داشته باشد. نوع جراحی باتوجهبه شرایط بیمار متفاوت است و ممکن است با استفاده از روشهایی مانند جراحی اندوسکوپی (TURP)، جراحی لیزری یا جراحی باز (پروستاتکتومی) انجام شود.
قبل از انجام جراحی پروستات، پزشک معمولاً ابتدا درمانهای دارویی را امتحان میکند. این داروها میتوانند شامل آلفا بلاکرها برای کاهش انقباضات عضلات پروستات و کاهش انسداد مجاری ادراری، یا مهارکنندههای ۵-آلفا ردوکتاز برای کاهش اندازه پروستات باشند. در برخی موارد، داروهای ضد التهابی یا آنتیبیوتیکها برای درمان عفونتهای ادراری تجویز میشود. درصورتیکه هیچیک از این روشها مؤثر نباشد یا علائم تشدید شوند، جراحی به عنوان گزینه نهایی برای درمان توصیه میشود.
برخی از مواردی که جراحی پروستات را ضروری میکنند عبارتاند از:
- اندازه پروستات: پروستات بزرگتر از ۳۰ گرم در اثر بزرگی خوشخیم پروستات (بیماری BHP) یا سرطان پروستات؛ خصوصاً اگر باعث انسداد مجاری ادراری یا مشکلات دیگر شده باشد (منبع).
- انسداد شدید مجاری ادراری: ناتوانی در تخلیه کامل مثانه
- اختلالات ادراری شدید و مقاوم به دارو: اگر داروها اختلالات ادراری را حل نکند.
- عفونتهای مکرر ادراری: ناشی از باقی ماندن ادرار در مثانه
- سنگهای مثانه: به دلیل تخلیه ناقص مثانه و ایجاد مشکلات ادراری
- خون در ادرار: ناشی از عروق خونی گشاد شده در پروستات
- نارسایی کلیه: فشار بیش از حد بر کلیهها به دلیل انسداد ادراری
- سرطان پروستات: در بیمارانی که تشخیص سرطان پروستات داده شده و درجه (گرید) تومور به مراحل پیشرفته رسیده است و به درمانهای دیگر سرطان پروستات پاسخ نمیدهد ، جراحی باز (پروستاتکتومی رادیکال) میتواند یکی از گزینههای درمانی باشد (منبع).
آیا جراحی در افراد مسن و سنین بالا انجام میشود؟
بله جراحی پروستات در افراد مسن و سنین بالا نیز انجام میشود (منبع)، اما قبل از تصمیمگیری، عوامل مختلفی مورد توجه قرار میگیرد. پزشک به وضعیت سلامت عمومی بیمار، بیماریهای زمینهای مانند مشکلات قلبی یا تنفسی و سلامت کلی بدن توجه میکند. در بسیاری از موارد جراحی پروستات بهعنوان آخرین راهحل در نظر گرفته میشود. اگر مشکلات پروستات باعث بروز عوارض جدی مانند انسداد شدید ادراری، عفونتهای مکرر یا نارسایی کلیه شوند، جراحی پروستات ضروری است و باید بهصورت اورژانسی انجام شود.
تا چه زمانی میتوان جراحی پروستات را به تأخیر انداخت؟
در مواردی که علائم بیماری خفیف یا قابل کنترل باشد، تا زمانی که کیفیت زندگی تحت تأثیر قرار نگیرد و روشهای درمانی هنوز مؤثر باشند، میتوان جراحی پروستات را به تأخیر انداخت. در این شرایط، معمولاً پزشک توصیه میکند که چند ماه تا چند سال برای تصمیمگیری درباره جراحی زمان داشته باشید.
- علائم خفیف تا متوسط: اگر تکرر ادرار یا جریان ضعیف ادرار دارید، اما زندگی روزمره شما را مختل نکرده است.
- درمان دارویی مؤثر: اگر داروها علائم، بزرگی و التهاب پروستات را کنترل کنند، جراحی بهعنوان آخرین گزینه در نظر گرفته میشود.
- عدم بروز عوارض جدی ناشی از بزرگی پروستات: اگر هیچگونه عوارضی مانند عفونتهای مکرر، سنگهای مثانه یا آسیب به کلیهها ندارید.
- مراحل اولیه سرطان پروستات: نتایج تحقیقات نشان میدهد که جراحی سرطان پروستات در مراحل اولیه سرطان و در صورت عدم وجود انسداد، در مقایسه با بسیاری از جراحیهای اورژانسی و سایر جراحیهای مرتبط با سرطان، اولویت کمتری دارند و میتوان این جراحی را بدون ایجاد عوارض جدی و با خیال راحت تا شش ماه به تعویق انداخت. البته در این مدت باید پزشک بر وضعیت بیمار نظارت داشته باشد و در صورت پیشرفت سرطان یا انسداد مجاری ادراری، جراحی باید سریعاً انجام شود.
جراحی را به تأخیر انداختن. در این موارد، جراحی باید در اسرع وقت انجام شود تا از آسیبهای دائمی جلوگیری شود. در یک مطالعه انجام شده مشخص شد که افرادی که جراحی (خصوصاً جراحی اندوسکوپی) پروستات را با تأخیر انجام داده بودند، درمان موفقی نداشتند و پس مدتی همچنان دچار اختلالات ادراری و مشکلات مرتبط با مثانه و کلیه شده بودند.
در شرایط زیر جراحی پروستات باید حتماً انجام شود:
- احتباس ادراری شدید: نیاز به سوند مداوم برای تخلیه ادرار
- عفونتهای مکرر ادراری: که ممکن است باعث آسیب به کلیهها شوند.
- آسیب به کلیهها: افزایش سطح کراتینین خون یا نارسایی کلیه
- سنگهای بزرگ در مثانه: که ممکن است به درد شدید یا عفونت منجر شوند.
- سرطان پیشرفته پروستات: اگر تشخیص داده شده باشد که سرطان پروستات به مراحل پیشرفته خود رسیده یا بزرگی پروستات باعث انسداد شدید مجاری ادراری شده است، تأخیر در انجام جراحی میتواند باعث گسترش سرطان یا باعث آسیب به کلیه شود.
اگر جراحی پروستات را به تعویق بیاندازم چه اتفاقی میافتد؟
عدم انجام جراحی پروستات با توجه به به نوع بیماری پروستات شما (مثلاً هیپرپلازی و بزرگی خوشخیم یا سرطان پروستات) و شدت علائم، ممکن است باعث بروز عارضههای جدی در بدن شود.
در ادامه به برخی از پیامدهای احتمالی اشاره شده است:
خطرات عدم انجام جراحی در صورت هیپرپلازی یا بزرگی خوشخیم پروستات (BPH)
تأخیر در انجام جراحی پروستات در صورت بزرگی خوشخیم پروستات (BPH) میتواند باعث بروز مشکلات زیر شود:
- تشدید علائم: اگر علائمی مانند تنگی مجرای ادرار، کاهش جریان ادرار یا احساس کامل نشدن تخلیه مثانه دارید، عدم انجام جراحی ممکن است این علائم را بدتر کند (منبع).
- انسداد ادراری: در برخی موارد، افزایش حجم پروستات میتواند به انسداد جزئی یا کامل مجرای ادرار منجر شود، که ممکن است باعث درد، نیاز مکرر به مراجعه به اورژانس یا حتی بیماریهای جدیتر شود.
- عفونتهای مکرر: انسداد ادراری میتواند زمینهساز عفونتهای ادراری مکرر شود.
- تشکیل سنگهای مثانه: تجمع ادرار به دلیل عدم تخلیه مناسب مثانه میتواند باعث تشکیل سنگهای مثانه شود.
- آسیب به کلیهها: در موارد شدید، انسداد مزمن میتواند منجر به افزایش فشار در دستگاه ادراری و آسیب به کلیهها شود.
خطرات عدم انجام جراحی در صورت سرطان پروستات
تأخیر در انجام جراحی در صورت داشتن سرطان پروستات میتواند باعث بروز مشکلات زیر شود:
- پیشرفت سرطان: اگر سرطان پروستات تشخیص داده شده و درمان به موقع انجام نشود، ممکن است سلولهای سرطانی رشد کرده و به سایر نقاط بدن (مانند غدد لنفاوی یا استخوانها) انتشار پیدا کنند.
- محدود شدن گزینههای درمانی: تأخیر در درمان میتواند باعث شود که درمانهای اولیه (مانند جراحی یا پرتودرمانی) کمتر مؤثر باشند و گزینههای درمانی پیچیدهتر شوند.
- افزایش خطر بروز عوارض و کاهش کیفیت زندگی: با پیشرفت سرطان، علائم و عوارضی مانند درد، کاهش عملکرد ادراری و سایر مشکلات ممکن است شدیدتر شوند.
انواع روشهای عمل جراحی پروستات
جراحی پروستات میتواند به روشهای مختلف انجام شود، از جمله جراحی باز، جراحیهای کمتهاجمی مانند جراحی اندوسکوپی پروستات (TURP) یا جراحی لیزری. انتخاب روش مناسب بستگی به شرایط فردی بیمار، شدت بیماری و نظر پزشک دارد. روشهای کمتهاجمی معمولاً کمتر دوران نقاهت کوتاهتری داند و برای بزرگیخوشخیم پروستات استفاده میشوند، در حالی که جراحی باز برای موارد پیچیدهتر یا سرطانهای پیشرفتهتر استفاده میشود و دوران نقاهت طولانیتری دارد.
روشهای مختلف جراحی پروستات شامل روش جراحیهای زیر شده و هر کدام در زمان مناسب خود انجام میشوند (منبع):
- جراحی اندوسکوپی پروستات (TURP): استاندارد طلایی جراح برای پروستاتهای متوسط تا بزرگ (۳۰ تا ۸۰ گرم) است.
- جراحی لیزری (تبخیر پروستات): جراحی لیزری از جراحی اندوسکوپی تهاجم کمتری دارد و بیشتر در بیمارانی که نمیتوانند به دلایل جسمانی یا برخی بیماریهای زمینهای مانند مشکل در انعقاد خون جراحی اندوسکوپی انجام دهند، انجام میشود.
- جراحی باز: معمولاً برای پروستاتهای بسیار بزرگ (بیشتر از ۸۰ یا ۱۰۰ گرم) یا در مواقعی که سرطان پروستات مطرح باشد، انتخاب میشود.
در جدول زیر جراحیهای مختلف پروستات با یکدیگر مقایسه شدهاند:
| علائم ایجاد شده | اندازه پروستات | روش جراحی مناسب |
|
احساس فشار هنگام ادرار تکرر ادرار ادرار شبانه انسداد جزئی عفونتهای مکرر ناشی از انسداد ادرار تشکیل سنگهای مثانه |
پروستات متوسط: حدود ۳۰ تا ۸۰ گرم |
جراحی اندوسکوپی پروستات (TURP) |
| علائم انسدادی متوسط تا شدید بهویژه در بیمارانی که نمیتوانند جراحی اندوسکوپی انجام دهند | پروستات متوسط تا بزرگ: حدود ۳۰ تا ۱۰۰ گرم (بسته به نوع لیزر مورد استفاده) |
جراحی لیزری |
|
علائم انسدادی شدید با عدم پاسخ به درمانهای دارویی اختلال شدید جریان ادرار احتمال آسیب به کلیه یا مثانه سرطان و نیاز به تخلیه کامل پروستات |
پروستات بسیار بزرگ: بیش از ۸۰ گرم |
جراحی باز |
انواع روشهای جراحی پروستات در زیر توضیح داده شدهاند:
جراحی اندوسکوپی یا TURP (تراشیدن پروستات از طریق مجاری ادرار)
عمل جراحی اندوسکوپی پروستات یا TURP یک روش کمتهاجمی است که برای درمان بزرگی خوشخیم پروستات انجام میشود. در این روش، بدون نیاز به برش در شکم، پزشک از طریق مجرای ادرار اندوسکوپی به نام رزکتوسکوپ را وارد میکند و با استفاده از آن بافت اضافی پروستات که موجب انسداد مجرای ادرار شده است را میتراشد. این روش برای بیمارانی که اندازه پروستات آنها بین ۳۰ تا ۸۰ گرم است و دچار علائمی مانند احتباس ادراری و عفونتهای مکرر هستند، مناسب است.
جراحی اندوسکوپی استاندارد طلایی درمان بزرگی خوشخیم پروستات محصوب میشود و مزایای زیادی دارد، از جمله دوره نقاهت کوتاهتر و بهبود سریع جریان ادرار. جراحی اندوسکوپی TURP پروستات معمولاً با موفقیت بالایی همراه است و حدود ۸۵ تا ۹۰ درصد بیماران پس از عمل بهبود قابل توجهی در علائم خود احساس میکنند (منبع).
روش انجام جراحی اندوسکوپی h4
جراحی TURP از طریق مجرای ادرار انجام میشود و هدف آن برداشتن بخش داخلی پروستات برای بهبود جریان ادرار است. این جراحی معمولاً تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی انجام میشود و بسته به اندازه پروستات و پیچیدگی جراحی، حدود ۶۰ تا ۹۰ دقیقه طول میکشد. در این روش، پزشک با استفاده از یک دستگاه ویژه به نام رسکتوسکوپ، بدون ایجاد برش در شکم، وارد مجرای ادرار شده و بافت اضافه پروستات را بهصورت قطعات کوچک تراشیده و از بدن خارج میکند. این فرایند باعث کاهش فشار بر مجرای ادرار و بهبود تخلیه مثانه میشود.
پس از عمل، بیمار چند ساعت در ریکاوری میماند و معمولاً ۱ تا ۲ روز در بیمارستان بستری است. اگر وضعیت پایدار باشد و ادرار بدون مشکل تخلیه شود، بیمار مرخص میشود. بهبودی کامل معمولاً ۴ تا ۶ هفته طول میکشد.
مراحل انجام جراحی اندوسکوپی در زیر توضیح داده شده است:
- آمادهسازی بیمار: آزمایشهای لازم انجام میشود و بیمار باید از شب قبل چیزی نخورد. در اتاق عمل، بیمار بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی دریافت میکند.
- ورود اندوسکوپ: جراح یک اندوسکوپ مخصوص (رزکتوسکوپ) را از طریق مجرای ادرار وارد مثانه کرده و پروستات را بررسی میکند.
- تراشیدن پروستات: با استفاده از یک حلقه فلزی، بافت اضافی پروستات بهصورت قطعات کوچک تراشیده شده و از بدن خارج میشود. این مرحله معمولاً ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول میکشد.
- کنترل خونریزی و شستشو: رگهای بریدهشده سوزانده و بسته میشوند و مجاری ادراری شستشو میشود.
جراحی لیزری (تبخیر پروستات)
جراحی لیزری پروستات (بخار کردن پروستات) یک روش کمتهاجمی برای درمان بزرگی خوشخیم پروستات است که همانند جراحی TURP از طریق مجاری ادراری انجام میشود و در آن جراح با استفاده از انرژی لیزر، بافت اضافه پروستات را تبخیر کرده یا برش میدهد. جراحی لیزری نسبت به جراحی TURP دارای مزایایی مانند کاهش خونریزی، بهبودی سریعتر و کاهش خطر عوارض است، که آن را به گزینهای مناسب برای بیمارانی که مشکل انعقاد خون دارند و نمیتوانند جراحی اندوسکوپی را انجام دهند، تبدیل کرده است.
برای انجام جراحی لیزری، از تجهیزات تخصصی استفاده میشود که امکان برداشتن دقیق بافت پروستات را فراهم میکنند. اصلیترین ابزار مورد استفاده در این روش، لیزر پرقدرت (GreenLight یا HoLEP) است که با ایجاد انرژی حرارتی، بافت پروستات را تبخیر میکند. در این روش، مقدار بافتی که برداشته میشود بسته به تکنیک استفادهشده متفاوت است. در روش GreenLight، حدود ۵۰ تا ۸۰ درصد از بافت داخلی پروستات تبخیر میشود، در حالی که در روش HoLEP تقریباً تمام بافت داخلی پروستات مانند روش اندوسکوپی TURP بریده شده و از طریق مثانه خارج میشود. در روش GreenLight، بافت مستقیماً از بین میرود، اما در HoLEP، بافت پروستات تراشیده شده و قطعات آن با شستوشو از مجاری ادرار خارج میشود.
جراحی لیزری یک روش مؤثر و ایمن برای درمان احتباس ادراری و علائم ایجاد شده ناشی از بزرگی پروستات است. این روش به اندازه سایر درمانهای لیزری و جراحیها برای مشکلات پروستات مؤثر است و به طور چشمگیری عملکرد ادراری بیماران را بهبود میبخشد (منبع). همچنین، با توجه به گزارشها و تحقیقات انجام شده، در این جراحی احتمال بروز عوارض حتی از جراحی TURP کمتر است.
روش انجام جراحی لیزری
در جراحی لیزری پروستات از لیزر برای تبخیر یا برش بافت اضافی پروستات استفاده میشود تا مسیر جریان ادرار باز شود. در این روش معمولاً تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی انجام میشود و بین ۶۰ تا ۹۰ دقیقه طول میکشد. پس از جراحی، بیماران معمولاً طی ۲۴ ساعت از بیمارستان ترخیص میشوند، مگر اینکه عوارضی مانند خونریزی یا احتباس ادراری ایجاد شود که نیاز به بستری طولانیتر داشته باشد.
مراحل انجام جراحی لیزری در زیر توضیح داده شده است:
- آمادهسازی بیمار
بیمار قبل از جراحی آزمایشهای لازم را انجام میدهد و باید چند ساعت قبل از عمل ناشتا باشد. در اتاق عمل، بیمار تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی قرار میگیرد. ناحیه تناسلی ضدعفونی شده و بیمار در وضعیت لیتوتومی (پاها بالا و باز شده) قرار میگیرد.
- ورود اندوسکوپ و لیزر به مجرای ادرار
یک دستگاه اندوسکوپ مخصوص از طریق سوراخ آلت تناسلی وارد مجرای ادرار شده و به سمت پروستات هدایت میشود. دوربین تعبیهشده در اندوسکوپ به جراح امکان مشاهده دقیق محل پروستات را میدهد.
- استفاده از لیزر برای تبخیر یا برش بافت پروستات
بسته به نوع جراحی، از یکی از دو روش زیر استفاده میشود:
- در روش GreenLight، لیزر باعث تبخیر فوری بافت پروستات میشود و مسیر ادراری را باز میکند.
- در روش HoLEP، لیزر پروستات را به قطعات کوچک برش میدهد که سپس از طریق مثانه تخلیه میشوند.
- کنترل خونریزی و شستشوی مثانه
از آنجایی که لیزر باعث انعقاد همزمان رگهای خونی میشود، خونریزی در این روش بسیار کم است. پس از برداشتن بافت، محل جراحی با مایع شستشو (سالین یا گلیسین) تمیز میشود تا ذرات بافتی از بین بروند.
- قرار دادن کاتتر شستوشو
در پایان جراحی، یک کاتتر برای تخلیه ادرار و خروج لختههای خون در مجرای ادرار قرار داده میشود. این کاتتر معمولاً ۲۴ ساعت بعد برداشته میشود.
جراحی باز پروستات (پروستاتکتومی)
جراحی باز پروستات در دو حالت اصلی انجام میشود: پروستاتکتومی ساده و پروستاتکتومی رادیکال. پروستاتکتومی ساده برای درمان بزرگی خوشخیم پروستات (پروستات بزرگتر از ۸۰ گرم) انجام میشود و شامل برداشتن بخش داخلی پروستات است، در حالی که کپسول خارجی پروستات باقی میماند. این روش برای بیمارانی که پروستات آنها به شدت بزرگ شده و روشهای دیگر مانند TURP یا لیزر پاسخگو نیستند، مناسب است. در مقابل، پروستاتکتومی رادیکال زمانی انجام میشود که سرطان پروستات وجود داشته و در مرحله پیشرفته قرار دارد. در این روش، کل غده پروستات همراه با کیسههای منی و گاهی اوقات غدد لنفاوی مجاور برداشته میشود تا از گسترش سرطان جلوگیری شود.
جراحی باز پروستات یکی از موفقترین روشها برای درمان مشکلات جدی پروستات است، اما میزان موفقیت آن به شرایط بیمار و نوع جراحی بستگی دارد. در بیماران مبتلا به بزرگی خوشخیم به دلیل خارج شدن پروستات، تمام مشکلات ادراری و علائم ایجاد شده ناشی از بزرگی پروستات برای همیشه درمان میشود. در بیماران مبتلا به سرطان پروستات، اگر سرطان هنوز به سایر بخشهای بدن گسترش نیافته باشد، پروستاتکتومی رادیکال میتواند حتی تا ۸۹ درصد موارد، سرطان را کاملاً از بین ببرد.
روش انجام جراحی باز
جراحی باز پروستات (پروستاتکتومی) یک روش جراحی تهاجمی است که در آن بخش بزرگی از پروستات یا کل آن از طریق ایجاد برش در شکم برداشته میشود. این روش معمولاً زمانی انجام میشود که اندازه پروستات بسیار بزرگ باشد (بیش از ۸۰ گرم) یا در مواردی که بیمار مبتلا به سرطان پروستات پیشرفته است و نیاز به برداشتن کامل غده پروستات دارد. این جراحی بین ۲ تا ۴ ساعت در اتاق عمل طول میکشد و بیمار معمولاً بین ۳ تا ۷ روز در بیمارستان بستری میشود تا تحت نظر قرار گیرد و از عوارض احتمالی جلوگیری شود. مدتزمان بستری بستگی به میزان جراحی، وضعیت کلی بیمار و احتمال بروز عوارض دارد.
مراحل انجام جراحی باز پروستات در زیر توضیح داده شده است:
- آمادهسازی بیمار: :بیمار باید قبل از جراحی آزمایشهای لازم از جمله بررسی خون، عملکرد کلیه، تستهای قلبی و سونوگرافی پروستات را انجام دهد. پزشک ممکن است دستور دهد که بیمار از شب قبل ناشتا باشد و برخی داروهای رقیقکننده خون را متوقف کند. در اتاق عمل، بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار میگیرد و شکم ضدعفونی شده و آماده برش میشود.
- ایجاد برش: جراح یک برش زیر شکم ایجاد میکند تا به غده پروستات دسترسی پیدا کند. در بعضی موارد، ممکن است برش از طریق ناحیه پرینه (بین کیسه بیضه و مقعد) انجام شود که به آن پروستاتکتومی پرینهای گفته میشود.
- برداشتن بافت پروستات: بسته به نوع جراحی، جراح بخش داخلی پروستات را (در موارد خوشخیم) یا کل غده پروستات به همراه کیسههای منی و غدد لنفاوی مجاور (در موارد سرطان) را خارج میکند.
- بازسازی مجرای ادرار و مثانه: پس از برداشتن پروستات، جراح مجرای ادراری را به مثانه متصل میکند تا بیمار بتواند ادرار خود را کنترل کند. در برخی موارد، ممکن است بخشی از عضلات کنترلکننده ادرار نیز تحت تأثیر قرار بگیرد که میتواند روی بیاختیاری ادراری تأثیر بگذارد.
- بستن برش و پایان جراحی: جراح پس از بررسی نهایی و کنترل خونریزی، برش شکم را میبندد و بیمار به بخش ریکاوری منتقل میشود تا تحت نظر قرار گیرد.
آیا عمل پروستات خطرناک است؟
جراحی پروستات معمولاً عوارض جدی و نگرانکنندهای که زندگی بیمار را تهدید کند ندارند. با این حال، بسته به نوع جراحی، ممکن است برخی عوارض موقتی مانند خون در ادرار یا سوزش هنگام ادرار کردن رخ دهد. جراحیهای کمتهاجمی مانند جراحی TURP و جراحی لیزری معمولاً با دوره بهبودی کوتاهتر و عوارض کمتری همراه هستند، در حالی که جراحی باز و تهاجمی ممکن است عوارض بیشتری مانند عفونت یا خونریزی داشته باشند، اما این عوارض بهطور معمول قابل مدیریت و نادر هستند.
عوارض عمومی جراحی
عمل جراحی پروستات، مانند سایر جراحیها، معمولاً با برخی عوارض عمومی همراه است. این عوارض بیشتر موقتی و قابل مدیریت هستند و در اکثر موارد طی چند روز یا چند هفته بهبود مییابند. این عوارض عمومی معمولاً به دلیل واکنش بدن به عمل جراحی یا داروها ایجاد میشوند و پزشکان برای کاهش این عوارض، راهکارهای پیشگیرانه و درمانی مناسب را در نظر میگیرند.
- خونریزی و مشاهده خون در ادرار: ممکن است در روزهای اولیه پس از جراحی دیده شود. خونریزی معمولاً خفیف است و با بهبودی متوقف میشود. بیمارانی که داروهای رقیقکننده خون مصرف میکنند، باید قبل از جراحی تحت نظر پزشک مصرف این داروها را متوقف کنند.
- درد و ناراحتی: ممکن است در ناحیه جراحی احساس شود، ولی با مسکنها به راحتی کنترل میشود.
- تورم: ممکن است در نواحی اطراف جراحی بهویژه در مناطق تحت فشار ایجاد شود، که معمولاً طی چند روز کاهش مییابد.
- خستگی: احساس خستگی عمومی ممکن است برای مدتی باقی بماند که پس از چند روز استراحت بهبود مییابد.
- عفونت: ممکن است در محل جراحی یا مجرای ادراری ایجاد شود، که با مصرف آنتیبیوتیکها قابل درمان است.
عوارض جراحیهای کمتهاجمی و بسته پروستات (TURP و لیزری)
جراحیهای کمتهاجمی و بسته پروستات مانند جراحی TURP و جراحی لیزری، به دلیل تهاجم پایین عوارض بسیار کمی به همراه دارد اما در کنار عوارض عمومی جراحی ممکن است با برخی عوارض دیگر نیز همراه باشد. شدت و احتمال بروز این عوارض بستگی به شرایط فردی بیمار، تجربه جراح و میزان بافت برداشتهشده دارد.
در ادامه، مهمترین عوارض جراحی بسته پروستات بررسی میشود:
- انزال معکوس (Retrograde Ejaculation)
یکی از رایجترین عوارض جراحیهای بسته که تقریباً در تمامی افراد پس از انجام جراحی اتفاق میافتد، انزال معکوس است که در آن مایع منی هنگام انزال به جای خروج از آلت تناسلی، وارد مثانه میشود. این اتفاق ناشی از برداشتهشدن بخشی از پروستات است که نقش بستن مسیر انزال را دارد.
انزال معکوس روی میل جنسی یا توانایی نعوظ تأثیر نمیگذارد، اما باعث کاهش یا عدم خروج مایع منی در هنگام انزال میشود. این مشکل معمولاً دائمی است، اما از نظر پزشکی خطر جدی بر فرزندآوری یا میل و احساس جنسی ندارد.
- عفونتهای مجاری ادراری (UTI)
بعد از جراحی بسته که از طریق مجاری ادرار انجام میشود، به دلیل قرارگیری سوند و دستکاری مجاری ادراری، احتمال عفونتهای ادراری افزایش مییابد. بیمار ممکن است علائمی مانند سوزش ادرار، تکرر ادرار، تب و درد لگن داشته باشد. این مشکل معمولاً با آنتیبیوتیکها درمان میشود و در صورت رعایت بهداشت و مصرف مایعات کافی، احتمال بروز آن کاهش پیدا میکند.
- بازگشت علائم و نیاز به جراحی مجدد
اگرچه جراحیهای بسته در بیشتر بیماران نتایج طولانیمدت خوبی دارد، اما در برخی افراد، ممکن است بافت پروستات مجدداً رشد کند و علائم انسدادی ادرار عود کنند. در چنین شرایطی، بیمار ممکن است نیاز به جراحی مجدد داشته باشد.
در جراحی لیزری امکان خارجکردن یا کاهش اندازه پروستات به اندازه جراحی TURP وجود ندارد و احتمال انجام مجدد جراحی بالاتر میشود. احتمال بازگشت علائم معمولاً در روش GreenLight بیشتر از HoLEP است، زیرا در HoLEP بافت بیشتری برداشته میشود.
- بیاختیاری ادراری
برخی از بیماران (حدود ۳۰ یا ۴۰ درصد) ممکن است بعد از جراحیهای بسته دچار بیاختیاری ادرار شوند. این بیاختیاری ادرار در بسیاری از موارد موقتی و فقط در موارد نادر (کمتر از نیم درصد موارد) ممکن است دائمی باشد. این مشکل معمولاً به دلیل ضعف عضلات اسفنکتر مجرای ادراری پس از برداشتهشدن بخشی از پروستات رخ میدهد. در اغلب موارد، این عارضه در عرض چند هفته تا چند ماه بهبود مییابد، اما در موارد شدید، بیمار ممکن است نیاز به تمرینات کگل یا درمانهای بیشتر بیاختیاری ادرار داشته باشد.
- تنگی مجرای ادرار
در برخی موارد، زخمهای کوچک ناشی از جراحی میتوانند باعث تنگ شدن مجرای ادرار شوند که ممکن است در ماهها یا سالهای بعد باعث کاهش جریان ادرار و مشکلات تخلیه مثانه شود. این عارضه معمولاً با یک جراحی کمتهاجمی دیلاتاسیون (گشاد کردن مجرا) یا برش داخلی مجرا قابل درمان است.
- سندرم TUR
این عارضه زمانی اتفاق میافتد که مایعات شستشو در زمان جراحی به مقدار زیاد وارد جریان خون شود و باعث کاهش سدیم خون و سردرد، سرگیجه، تهوع و در موارد شدید، مشکلات قلبی و تشنج شود. این مشکل بیشتر در جراحیهایی که مدتزمان طولانی دارند (بیش از ۹۰ دقیقه) یا در بیمارانی که پروستات بسیار بزرگی دارند، دیده میشود (منبع). برای جلوگیری از این سندرم، امروزه از سرم نمکی ایزوتونیک به جای گلیسین استفاده میشود که خطر بروز این عارضه را کاهش داده است.
عوارض جراحی باز
جراحی باز پروستات (پروستاتکتومی) میتواند با عوارض کوتاهمدت و بلندمدت همراه باشد. شدت این عوارض به وضعیت بیمار، مهارت جراح و نوع جراحی بستگی دارد. برخی از این مشکلات موقتی هستند و با گذشت زمان بهبود مییابند، در حالی که برخی دیگر ممکن است دائمی باشند. این جراحی همچنین میتواند بر کنترل ادرار و عملکرد جنسی تأثیر بگذارد.
- انزال معکوس: در پروستاتکتومی ساده اتفاق میافتد، اما خطرناک نیست و در آن منی به جای خروج از آلت وارد مثانه میشود.به همین دلیل امکان فرزندآوری از طریق رابطه جنسی وجود ندارد و باید با استخراج اسپرم و لقاح مصنوعی اقدام به فرزندآوری کرد.
- انزال خشک: جراحی پروستاتکتومی رادیکال منجر به انزال خشک میشود، به این معنی که اسپرم تولید میشود اما به دلیل خارج شدن پروستات دیگر امکان تولید مایع منی و خارج شدن اسپرم از آلت تناسلی نیست و اسپرمها در بدن باقی میمانند. بنابراین، هنگام انزال هیچ مایعی از آلت خارج نمیشود و برای فرزندآوری و بچهدار شدن باید از طریق روشهای کمکی مانند استخراج اسپرم و لقاح مصنوعی در آزمایشگاه (IVF) اقدام کرد.
- بیاختیاری ادراری: یک عارضه نسبتاً شایع که معمولاً طی ۶ تا ۱۲ ماه بهبود مییابد؛ ممکن است نیاز به تمرینات کگل یا سایر درمانهای بیاختیاری ادرار داشته باشد.
- اختلال نعوظ: این عارضه در پروستاتکتومی رادیکال (خارج کردن کامل پروستات) بیشتر دیده میشود؛ ممکن است طی ۶ ماه تا ۲ سال بهبود یابد یا نیاز به دارو و درمانهای دیگر اختلال نعوظ داشته باشد.
هزینه جراحی پروستات + پوشش بیمه
هزینه جراحی پروستات به عواملی مانند نوع جراحی، محل انجام، وضعیت بیمار و پوشش بیمه بستگی دارد. روشهایی مانند TURP، جراحی لیزری و پروستاتکتومی باز هزینههای متفاوتی دارند که به تجهیزات، مدت بستری و پیچیدگی جراحی مرتبط است. همچنین، هزینهها در بیمارستانهای خصوصی و مراکز درمانی پیشرفته بیشتر از بیمارستانهای دولتی است.
بیمه میتواند بخش زیادی از هزینه جراحی را پوشش دهد، اما میزان آن بسته به نوع بیمه و شرایط بیمار متفاوت است. جراحیهای ضروری مانند درمان احتباس ادراری شدید، آسیب کلیه یا سرطان معمولاً تحت پوشش بیمه قرار دارند. بیمههای پایه و تکمیلی معمولاً هزینه جراحی TURP و پروستاتکتومی باز را بهتر پوشش میدهند، در حالی که برخی روشهای لیزری ممکن است بیمهای نداشته باشند.
قمیت هر نوع جراحی پروستات میتواند با یکدیگر متفاوت باشد:
- جراحی باز (پروستاتکتومی رادیکال یا ساده) معمولاً گرانتر از روشهای کمتهاجمی مانند TURP یا لیزری است، زیرا نیاز به بستری طولانیتر، بیهوشی عمومی و تجهیزات بیشتری دارد.
- عمل جراحی TURP هزینه متوسطی دارد و به دلیل رایج بودن آن، در بسیاری از بیمارستانهای دولتی و خصوصی ارائه میشود.
- جراحی لیزری (مانند GreenLight یا HoLEP) معمولاً گرانتر از جراحی اندوسکوپی TURP است، زیرا از فناوری پیشرفتهتری استفاده میکند و نیاز به تجهیزات خاصی دارد.
سوالات متداول
آیا جراحی پروستات عوارض نگرانکننده دارد؟
جراحی پروستات به طور کلی ایمن است، اما مانند هر جراحی، ممکن است عوارضی داشته باشد. روشهای کمتهاجمی مانند TURP یا لیزر خطر کمتری نسبت به جراحی باز دارند. احتمال عوارض جدی مانند خونریزی، بیاختیاری ادراری یا مشکلات جنسی کم است و به شرایط بیمار و تجربه جراح بستگی دارد.
بهترین روش جراحی پروستات کدام است؟
بهترین روش بستگی به اندازه پروستات، وضعیت سلامت بیمار و هدف از جراحی دارد. TURP گزینه استاندارد برای پروستاتهای متوسط، جراحی لیزری (HoLEP یا GreenLight) برای بیماران با خونریزی بالا یا پروستات بزرگ و جراحی باز (پروستاتکتومی) برای پروستاتهای بسیار بزرگ یا سرطانهای پیشرفته توصیه میشود.
بعد از عمل پروستات چقدر طول میکشد تا بهبود پیدا کنم؟
دوره بهبودی بستگی به نوع جراحی دارد. در جراحی TURP و جراحی لیزری، بیمار معمولاً طی ۲ تا ۴ هفته بهبود مییابد و میتواند فعالیتهای سبک را از سر بگیرد. در جراحی باز، بهبودی کامل ممکن است ۶ تا ۸ هفته طول بکشد.
عوارض بعد از عمل پروستات بدخیم چگونه است؟
عوارض ممکن است شامل بیاختیاری ادرار، اختلال نعوظ، عفونت، تنگی مجرای ادرار و در موارد نادر، آسیب به روده یا اعصاب اطراف باشد. شدت عوارض به روش جراحی و شرایط بیمار بستگی دارد.
مدت عمر پروستات بدخیم پس از جراحی چقدر است؟
طول عمر پس از جراحی به مرحله سرطان، سلامت عمومی بیمار و پاسخ به درمانهای تکمیلی بستگی دارد. در مراحل اولیه، بسیاری از بیماران طول عمر طبیعی دارند، اما در مراحل پیشرفته، بقا ممکن است کاهش یابد.
خونریزی بعد از عمل پروستات عادی است؟
مقداری خون در ادرار طی چند هفته اول طبیعی است، اما خونریزی شدید یا طولانیمدت غیرعادی بوده و نیاز به بررسی پزشکی دارد.
آیا عمل پروستات باعث عقیم شدن میشود یا میتوان بچهدار شد؟
در صورت برداشتن کامل پروستات (پروستاتکتومی رادیکال)، بیمار عقیم میشود زیرا مایع منی تولید نمیشود. اما اگر جراحیهای کمتهاجمی انجام شود، احتمال باروری حفظ میشود.
آیا عمل پروستات باعث اختلال نعوظ میشود؟
بسته به روش جراحی و میزان آسیب به اعصاب ناحیه، احتمال اختلال نعوظ وجود دارد. در برخی موارد، عملکرد جنسی با درمانهای دارویی، توانبخشی یا در موارد شدیدتر با استفاده از پروتز آلت قابل بهبود است.
چسبندگی بعد از پروستات چرا ایجاد میشود؟
چسبندگی معمولاً به دلیل ترمیم بافتها، التهاب پس از جراحی و ایجاد بافت اسکار (فیبروز) در محل عمل رخ میدهد که میتواند موجب تنگی مجرای ادرار یا مشکلات ادراری شود.
عمل باز پروستات از کجا انجام میشود؟
در روش باز، جراح از طریق برش در قسمت تحتانی شکم (زیر ناف) به پروستات دسترسی پیدا کرده و آن را خارج میکند.
عمل بسته پروستات از کجا انجام میشود؟
در روش بسته، بدون نیاز به برش، ابزار جراحی از طریق آلت تناسلی و مجاری ادرار وارد شده و بافت اضافی پروستات برداشته میشود.
عمل باز پروستات چقدر طول میکشد تا انجام شود؟
مدت زمان جراحی باز پروستات معمولاً بین ۲ تا ۴ ساعت است، اما ممکن است بسته به شرایط بیمار و پیچیدگی جراحی متغیر باشد.
عمل بسته پروستات چقدر طول میکشد؟
عمل بسته معمولاً ۶۰ تا ۹۰ دقیقه طول میکشد و زمان بستری و بهبودی آن کوتاهتر از روش باز است.
سوزش ادرار بعد از عمل پروستات چگونه درمان میشود؟
سوزش ادرار معمولاً با مصرف مایعات کافی، اجتناب از مصرف الکل و کافئین، داروهای ضدالتهاب و در برخی موارد آنتیبیوتیک درمان میشود.
بعد از عمل پروستات چند روز بستری میشوم؟
مدت بستری برای جراحی باز معمولاً ۳ تا ۵ روز و برای جراحی بسته ۱ تا ۲ روز است، اما این مدت بسته به شرایط بیمار ممکن است تغییر کند.
بعد از عمل پروستات چه چیزی بخورم؟
رژیم غذایی شامل مایعات فراوان، غذاهای پر فیبر برای جلوگیری از یبوست، پروتئین کافی برای ترمیم بافت و پرهیز از غذاهای ادویهدار و تحریککننده توصیه میشود.
آیا بعد از جراحی پروستات میتوانم رابطه جنسی داشته باشم؟
بله اما بیماران باید حداقل ۴ تا ۶ هفته بعد از جراحی از رابطه جنسی خودداری کنند تا بهبودی کامل حفظ شود.
آیا بعد از جراحی پروستات به سوند نیاز خواهم داشت؟
بله، بیشتر بیماران بعد از جراحی نیاز به سوند فولی دارند که معمولاً بین ۲۴ تا ۷۲ ساعت باقی میماند. در جراحی باز، این مدت ممکن است تا دو هفته باشد تا مجرای ادراری بهبود یابد.
بهترین میوه بعد از عمل جراحی پروستات چیست؟
پس از جراحی، مصرف میوههای سرشار از فیبر، آنتیاکسیدان و ویتامین C توصیه میشود. میوههایی مانند پرتقال، کیوی، هندوانه و بلوبری به کاهش التهاب و بهبود عملکرد مثانه کمک میکنند. همچنین، آلو و انجیر خشک میتوانند از یبوست جلوگیری کنند که یکی از مشکلات شایع بعد از عمل است.
جواب آزمایش PSA بعد از عمل پروستات چه معنایی دارد؟
بعد از پروستاتکتومی رادیکال (برای سرطان)، سطح PSA باید تقریباً صفر شود. اگر PSA بعد از جراحی همچنان بالا باشد، ممکن است نشانه باقیماندن سلولهای سرطانی یا عود بیماری باشد. در TURP یا جراحی لیزری برای BPH، PSA کاهش مییابد اما به صفر نمیرسد.
جواب پاتولوژی بعد از عمل پروستات چه چیزی را نشان میدهد؟
جواب پاتولوژی برای بررسی وجود یا عدم وجود سرطان، نوع سلولهای پروستاتی و میزان گسترش آن استفاده میشود. در بیماران سرطانی، اگر حاشیههای جراحی پاک باشند (Negative Margins)، احتمال بهبودی کامل بالاست. در بیماران مبتلا به BPH، گزارش پاتولوژی معمولاً هیچ نشانهای از بدخیمی را نشان نمیدهد.
آیا میتوان همزمان عمل سنگ مثانه و پروستات را انجام داد؟
بله، در بیمارانی که همزمان دچار بزرگی پروستات و سنگ مثانه هستند، جراحی ترکیبی انجام میشود. در این حالت، TURP یا جراحی باز همراه با خرد کردن سنگ انجام میشود تا بیمار فقط یک بار بیهوش شود و دوره نقاهت کوتاهتری داشته باشد.
آیا عمل پروستات سخت است؟
سختی عمل بستگی به اندازه پروستات و نوع جراحی دارد. روشهای کمتهاجمی مانند TURP و لیزر معمولاً سادهتر هستند و به ۱ تا ۲ روز بستری نیاز دارند. جراحی باز پیچیدهتر است و ممکن است چند ساعت طول بکشد و دوره نقاهت طولانیتری داشته باشد.
آیا عمل پیوند پروستات وجود دارد؟
خیر، پیوند پروستات امکانپذیر نیست. برخلاف برخی اعضای بدن مانند کلیه یا کبد، پروستات یک غده ترشحی است که پس از برداشتن، نیازی به جایگزینی ندارد. در صورت برداشتن پروستات به دلیل سرطان، بیمار ممکن است دچار مشکلاتی در کنترل ادرار یا عملکرد جنسی شود، اما نیازی به پیوند ندارد.
آیا بزرگی پروستات بعد از جراحی ممکن است دوباره برگردد؟
در TURP یا جراحی لیزری، احتمال رشد مجدد پروستات وجود دارد، اما این اتفاق معمولاً ۱۰ تا ۱۵ سال بعد رخ میدهد. در پروستاتکتومی رادیکال (برای سرطان)، چون کل پروستات برداشته میشود، عود BPH امکانپذیر نیست، اما سرطان ممکن است در صورت متاستاز دوباره ظاهر شود.
آیا جراحی پروستات باعث بیاختیاری ادراری میشود؟
در برخی بیماران، بیاختیاری ادراری موقتی پس از جراحی دیده میشود، اما معمولاً طی ۶ ماه تا ۱ سال بهبود مییابد. در پروستاتکتومی رادیکال، اگر عضلات کنترلکننده ادرار آسیب ببینند، بیاختیاری دائمی ممکن است رخ دهد.
آیا بیمار بعد از جراحی پروستات میتواند به زندگی عادی برگردد؟
بله، بیشتر بیماران پس از جراحی میتوانند طی چند هفته به فعالیتهای عادی خود بازگردند. توصیه میشود تا ۶ هفته از انجام فعالیتهای سنگین خودداری کنند و تحت نظر پزشک باشند تا از بهبودی کامل اطمینان حاصل شود.
